Xu Hướng 2/2023 # Bộ Tài Chính: 5 Giải Pháp Phát Triển Thị Trường Trái Phiếu # Top 3 View | Phauthuatthankinh.edu.vn

Xu Hướng 2/2023 # Bộ Tài Chính: 5 Giải Pháp Phát Triển Thị Trường Trái Phiếu # Top 3 View

Bạn đang xem bài viết Bộ Tài Chính: 5 Giải Pháp Phát Triển Thị Trường Trái Phiếu được cập nhật mới nhất trên website Phauthuatthankinh.edu.vn. Hy vọng những thông tin mà chúng tôi đã chia sẻ là hữu ích với bạn. Nếu nội dung hay, ý nghĩa bạn hãy chia sẻ với bạn bè của mình và luôn theo dõi, ủng hộ chúng tôi để cập nhật những thông tin mới nhất.

Bộ Tài chính cho biết, trong năm 2017 và các năm tới sẽ tập trung vào 5 giải pháp nhằm mục tiêu phát triển thị trường trái phiếu ổn định, cấu trúc hoàn chỉnh, mở rộng cơ sở nhà đầu tư, tăng quy mô và chất lượng hoạt động…

Thứ nhất, về khung khổ chính sách, sẽtiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các chủ thể huy động vốn qua thị trường trái phiếu, thu hút sự tham gia của các nhà đầu tư đặc biệt là nhà đầu tư dài hạn, tăng cường công khai minh bạch trong quá trình huy động vốn trái phiếu. Theo đó, trong năm 2017, Bộ Tài chính dự kiến sẽ trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Lộ trình phát triển thị trường trái phiếu giai đoạn 2017-2020 tầm nhìn đến 2030 với đầy đủ các giải pháp để phát triển thị trường trái phiếu; trình Chính phủ ban hành Nghị định thay thế Nghị định 90/2011/NĐ-CP về phát hành trái phiếu doanh nghiệp để tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp huy động vốn trái phiếu, tăng cường minh bạch hóa và công khai thông tin trong quá trình huy động vốn. Đánh giá quá trình triển khai Nghị định số 01/2011/NĐ-CP ngày 5/1/2011 về phát hành trái phiếu Chính phủ, trái phiếu chính phủ bảo lãnh và trái phiếu chính quyền địa phương. Thứ ba, về cầu của thị trường: Đa dạng hóa các nhà đầu tư trên thị trường trái phiếu, tập trung phát triển nhà đầu tư dài hạn để tạo cầu bền vững thông qua các giải pháp đổi mới cơ chế đầu tư của Bảo hiểm xã hội Việt Nam trên thị trường trái phiếu theo quy định tại Nghị định 30/2016/NĐ-CP của Chính phủ. Phát triển hệ thống nhà đầu tư dài hạn như các quỹ đầu tư, hệ thống quỹ hưu trí tự nguyện; khuyến khích các doanh nghiệp bảo hiểm đặc biệt là bảo hiểm nhân thọ tăng tỷ lệ đầu tư vào trái phiếu. Xây dựng lộ trình thu hút nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào thị trường trái phiếu. Thứ tư, về phát triển các định chế trung gian và hạ tầng của thị trường:Thực hiện hoàn thiện và phát triển hệ thống các nhà tạo lập thị trường theo thông lệ quốc tế để thực hiện chức năng tạo lập thị trường trên cả thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp. Tái cơ cấu các tổ chức trung gian hoạt động trên thị trường vốn, thị trường trái phiếu nhằm tăng năng lực tài chính và chất lượng hoạt động của các định chế này khi cung cấp dịch vụ trên thị trường trái phiếu. Khuyến khích sự hình thành và đi vào hoạt động của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm để nâng cao tính công khai, minh bạch của quá trình huy động vốn trái phiếu. Nâng cấp cơ sở hạ tầng và công nghệ của thị trường trái phiếu theo hướng hiện đại, hoàn chỉnh để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động phát hành, giao dịch trái phiếu. Nghiên cứu xây dựng hệ thống công bố thông tin về phát hành, giao dịch đối với trái phiếu doanh nghiệp để hỗ trợ phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý Nhà nước với các thành viên thị trường và Hiệp hội thị trường trái phiếu Việt Nam. Thứ năm, đẩy mạnh hợp tác quốc tế để tạo sự liên kết giữa thị trường trái phiếu trong nước với thị trường trái phiếu khu vực và thế giới nhằm tận dụng các cơ hội và tiềm năng để phát triển thị trường trái phiếu Việt Nam theo thông lệ quốc tế. Thị trường trái phiếu năm 2016 đạt được kết quả rất tích cực Năm 2016, trái phiếu Chính phủ đạt khối lượng phát hành đạt 281.750 tỷ đồng, tương đương 98,3% kế hoạch phát hành năm với 91% khối lượng phát hành có kỳ hạn từ 5 năm trở lên (vượt mục tiêu do Quốc hội đề ra là 70% khối lượng phát hành có kỳ hạn từ 5 năm trở lên); đồng thời lần đầu tiên phát hành thành công trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 30 năm cho nhà đầu tư nước ngoài. Cơ sở nhà đầu tư đã có sự thay đổi tích cực theo hướng tăng tỷ lệ nắm giữ trái phiếu của các nhà đầu tư dài hạn như Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm tiền gửi, doanh nghiệp bảo hiểm (tăng từ mức 23% năm 2015 lên mức 44,6% năm 2016), giảm tỷ lệ nắm giữ trái phiếu của các Ngân hàng thương mại (từ mức 77% năm 2015 xuống còn 55,4% năm 2016). Trên thị trường thứ cấp, khối lượng giao dịch trái phiếu tăng mạnh so với năm 2015, bình quân phiên đạt 6.285 tỷ đồng tăng 72% so với năm 2015, giúp thanh khoản thị trường tăng đáng kể. Đối với trái phiếu Chính phủ bảo lãnh và trái phiếu chính quyền địa phương: Cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu huy động vốn của các Ngân hàng chính sách để thực hiện các chương trình tín dụng chính sách của Nhà nước và chính quyền địa phương trong việc thực hiện các dự án đầu tư quan trọng, cấp bách thuộc nhiệm vụ chi của địa phương. Đối với trái phiếu doanh nghiệp:Khối lượng phát hành trái phiếu doanh nghiệp đạt 129.636 tỷ đồng, tăng 203,1% so với năm 2015. Thị trường trái phiếu doanh nghiệp từng bước trở thành kênh huy động vốn cho các doanh nghiệp để phát triển sản xuất kinh doanh. Mặc dù đạt được kết quả nêu trên nhưng thị trường trái phiếu về cơ bản quy mô còn nhỏ, chỉ chiếm 36,9%GDP; thị trường trái phiếu doanh nghiệp chưa phát triển (đến hết năm 2016 chỉ chiếm 5,27%GDP), các doanh nghiệp vẫn chủ yếu huy động vốn qua kênh tín dụng ngân hàng. Theo Trần Kiên/thanhtra.com.vn   (Nguồn: http://ndh.vn)

Đồng Bộ Giải Pháp Thúc Đẩy Thị Trường Trái Phiếu Phát Triển Nhanh Và Bền Vững

Nhìn lại một số kết quả tích cực

Trong 6 tháng đầu năm, dù còn nhiều khó khăn, thách thức, thị trường trái phiếu tiếp tục gặt hái được một số kết quả tích cực. Cụ thể, đối với thị trường trái phiếu Chính phủ (TPCP), tính đến ngày 21/6/2019, Bộ Tài chính đã huy động được 102.673 tỷ đồng TPCP (không tính 7.000 tỷ đồng phát hành TPCP để nhận nợ với BHXH), bằng 33,4% kế hoạch năm.

Khối lượng trả nợ gốc 6 tháng đầu năm là 98.995 tỷ đồng, theo đó khối lượng huy động ròng (trừ trả nợ gốc) là 3.678 tỷ đồng. 100% khối lượng phát hành có kỳ hạn từ 5 năm trở lên, trong đó 92% khối lượng phát hành có kỳ hạn 10 năm trở lên. Kỳ hạn phát hành bình quân duy trì ở mức cao đạt 13,26 năm.

Trong 6 tháng đầu năm, tỷ lệ nắm giữ TPCP của các nhà đầu tư là tổ chức tài chính phi ngân hàng tiếp tục tăng, đạt khoảng 53% (tăng 0,8% so với mức 52,2% tại thời điểm cuối năm 2018), tỷ lệ nắm giữ của các ngân hàng thương mại đạt khoảng 47%.

Lãi suất phát hành TPCP đã được điều hành phù hợp cung cầu của thị trường và diễn biến thị trường tiền tệ. Theo đó, lãi suất phát hành bình quân ở mức 4,97% năm, tiếp tục duy trì ở mức thấp. Lãi suất phát hành thời điểm cuối tháng 6/2019 thấp hơn 0,2% – 0,5% so với thời điểm cuối năm 2018 ở tất cả các kỳ hạn.

Cơ cấu nhà đầu tư trên thị trường TPCP có sự cải thiện căn bản với vai trò ngày càng quan trọng của các tổ chức phi ngân hàng và giảm dần tỷ trọng nắm giữ TPCP của các ngân hàng thương mại. Trong 6 tháng đầu năm, tỷ lệ nắm giữ TPCP của các nhà đầu tư là tổ chức tài chính phi ngân hàng tiếp tục tăng, đạt khoảng 53% (tăng 0,8% so với mức 52,2% tại thời điểm cuối năm 2018), tỷ lệ nắm giữ của các ngân hàng thương mại đạt khoảng 47%.

Đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN), theo thống kê của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), trong 6 tháng đầu năm 2019, khối lượng TPDN phát hành đạt 89.483 tỷ đồng, bằng 134% so với cùng kỳ năm 2018.

Tính đến thời điểm 24/6/2019 dư nợ thị trường TPCN đạt 10,22% GDP năm 2018, tăng 19,2% so với cuối năm 2018 (8,6% GDP). Như vậy, quy mô thị trường TPDN đến nay đã vượt mục tiêu đề ra đến năm 2020 tại Quyết định số 1191/QĐ-TTg ngày 14/8/2017 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Lộ trình phát triển thị trường trái phiếu giai đoạn 2017-2020 với mục tiêu dư nợ thị trường TPDN đạt 7% GDP vào năm 2020.

Trong thời gian qua, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ lộ trình triển khai các sản phẩm chứng khoán trên TTCK giai đoạn 2019-2025, trong đó giới thiệu các sản phẩm HĐTL trên chỉ số mới (ngoài chỉ số VN30); Hợp đồng quyền chọn chỉ số; HĐTL/HĐQC cổ phiếu đơn lẻ… trong những năm tiếp theo. Vừa qua đã cho ra mắt hai sản phẩm mới đó là sản phẩm chứng quyền có đảm bảo và Hợp đồng tương lai TPCP.

“Nhận diện” hạn chế, thách thức

Bộ Tài chính nhận định, trong 6 tháng đầu năm, khối lượng phát hành TPCP mới chỉ đạt 33,4% kế hoạch năm, dẫn đến khối lượng huy động bị dồn vào 6 tháng cuối năm. Quy mô thị trường TPCP còn nhỏ, thanh khoản trên thị trường thứ cấp chưa ổn định, chịu ảnh hưởng, tác động mạnh của diễn biến trên thị trường tiền tệ. Trường hợp thị trường tiền tệ, ngoại hối diễn biến bất lợi, sẽ gây khó khăn cho ngân sách nhà nước trong công tác huy động vốn TPCP.

Trong khi đó, thanh khoản thị trường TPDN còn hạn chế, mặc dù đã có sự phát triển nhưng quy mô của thị trường TPDN còn nhỏ. Theo đó, các doanh nghiệp chủ yếu vay vốn tín dụng ngân hàng thay vì phát hành trái phiếu để huy động vốn.

Bên cạnh đó, cơ sở nhà đầu tư trên thị trường trái phiếu cũng chưa đa dạng, thiếu vắng nhà đầu tư dài hạn có tiềm lực tài chính mạnh như các quỹ hưu trí, các quỹ đầu tư, sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài còn hạn chế…

Giải pháp đồng bộ thúc đẩy thị trường trái phiếu phát triển

Trong thời gian tới, để tiếp tục thúc đẩy thị trường trái phiếu phát triển, Bộ Tài chính sẽ tập trung triển khai đồng bộ một số nhiệm vụ trọng tâm sau:

Đối với thị trường TPCP:

Một là, tăng thanh khoản trên thị trường thông qua các giải pháp: (i) phát hành TPCP chuẩn để nhà tạo lập thị trường chào giá cam kết chắc chắn (ii) hoàn thiện cơ sở hạ tầng và hệ thống giao dịch TPCP (ii) cải thiện hệ thống thông tin của thị trường, xây dựng chuyên trang trái phiếu bằng tiếng Anh (iii) phát triển hệ thống nhà tạo lập thị trường TPCP với đầy đủ quyền lợi và nghĩa vụ trên cả thị trường sơ cấp và thứ cấp (iv) rút ngắn thời gian từ khâu phát hành đến niêm yết, giao dịch TPCP.

Hai là, thực hiện các giải pháp đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư TPCP theo hướng phát triển nhà đầu tư dài hạn như BHXH, các doanh nghiệp bảo hiểm, hệ thống quỹ hưu trí tự nguyện và quỹ đầu tư trái phiếu. Nghiên cứu đưa TPCP Việt Nam vào một số chỉ số trái phiếu Quốc tế có uy tín để thu hút sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài.

Bốn là, phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Tài chính với NHNN để điều hành về khối lượng, kỳ hạn, lãi suất phù hợp với điều kiện thị trường, đảm bảo huy động được vốn cho NSNN với chi phí hợp lý, thúc đẩy phát triển thị trường trái phiếu.

Năm là, nghiên cứu, triển khai các sản phẩm mới theo lộ trình phát triển thị trường trái phiếu.

Đối với thị trường TPDN:

Một là, hoàn thiện khung pháp lý về phát hành TPDN. Theo đó, trình Quốc hội dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi, theo hướng (i) doanh nghiệp phát hành TPDN ra công chúng phải xếp hạng tín nhiệm để nâng cao tính công khai, minh bạch; (ii) gắn việc phát hành TPDN ra công chúng với niêm yết, giao dịch trên TTCK để nâng cao tính thanh khoản của trái phiếu; (iii) TPDN phát hành riêng lẻ chỉ được phát hành, giao dịch giữa các nhà đầu tư chuyên nghiệp.

Hai là, phát triển các tổ chức xếp hạng tín nhiệm và khuyến khích các doanh nghiệp sử dụng dịch vụ xếp hạng tín nhiệm trên thị trường TPDN.

Ba là phát triển cơ sở nhà đầu tư trên thị trường TPDN, bao gồm các định chế đầu tư chuyên nghiệp và cá nhân đầu tư chuyên nghiệp để đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư.

Bốn là, vận hành và nâng cấp chuyên trang thông tin tập trung về TPDN tại HNX để tăng cường tính công khai, minh bạch trong quá trình huy động vốn trái phiếu.

Năm là, đối với TPDN phát hành ra công chúng, rà soát để rút ngắn quá trình chấp thuận. Đối với việc niêm yết, giao dịch tại HNX, hoàn thiện cơ sở hạ tầng và hệ thống giao dịch trái phiếu để chuẩn hóa quy trình niêm yết, giao dịch, tăng tính thanh khoản của trái phiếu.

Tổng Quan Về Phát Triển Thị Trường Trái Phiếu Doanh Nghiệp Việt Nam

Từ khóa: Thị trường trái phiếu, doanh nghiệp, Việt Nam.

1. Đặt vấn đề

Trong giai đoạn mới thành lập, thị trường trái phiếu Việt Nam phát triển khá khiêm tốn. Tới năm 2009, hệ thống giao dịch chuyên biệt của trái phiếu Chính phủ (TPCP) được đưa vào hoạt động tại ở Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), quy trình đấu thầu, thanh toán và bù trừ được thiết kế một cách đồng bộ và hệ thống. Năm 2013, HNX xây dựng đường cong lợi suất chuẩn của TPCP, là thước đo tham khảo quan trọng cho các hoạt động giao dịch trái phiếu.

Đồng thời, những biện pháp tích cực như: đầu tư cơ sở hạ tầng tin học, tái cấu trúc các đợt phát hành TPCP… đã khiến tốc độ tăng trưởng trung bình năm của thị trường trái phiếu Việt Nam giai đoạn 2011-2015 lên mức 31%/năm. Hiện nay, TPCP chiếm từ 85-87% thị trường trái phiếu, còn trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) chỉ chiếm từ 13-15% thị phần. Riêng năm 2018, thị trường TPDN có sự phát triển mạnh mẽ, khối lượng phát hành tại thị trường sơ cấp là 224.000 tỷ đồng, gấp 2 lần năm 2017 và cao hơn khối lượng phát hành của thị trường TPCP, tổng dư nợ TPDN đạt mức 474.500 tỷ đồng, tương đương 8,6% GDP (Biểu 1).

Do đó, việc thực hiện các nghiên cứu để đánh giá sự phát triển của thị trường TPDN ở Việt Nam là cần thiết để tạo tiền đề cho các chính sách nhằm phát triển một thị trường TPDN ổn định và bền vững.

2. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu tổng quan được thực hiện trên cơ sở thu thập và phân tích số liệu thống kê về thị trường trái phiếu nói chung và thị trường TPDN nói riêng. Đối tượng nghiên cứu là các cấu phần của thị trường TPDN gồm: thực trạng các hoạt động chính trên thị trường, quy mô thị trường, hoạt động công bố thông tin, cơ cấu kỳ hạn và cấu trúc nhà đầu tư,… Từ đó, đánh giá thực trạng của thị trường nhằm đưa ra các hàm ý chính sách cho sự phát triển thị trường trong thời gian tới.

3. Kết quả tổng hợp thực trạng phát triển thị trường TPDN Việt Nam

3.1. Hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp

Hoạt động phát hành trên thị trường TPDN hiện nay tuân thủ theo Luật Doanh nghiệp năm 2014, Luật Chứng khoán 2006 và Nghị định số 163/2018/NĐ-CP. Theo Nghị định số 163/2018, các công ty có thể lựa chọn chào bán trái phiếu theo một trong các hình thức sau: (i) Đấu thầu phát hành trái phiếu; (ii) Bảo lãnh phát hành trái phiếu; (iii) Đại lý phát hành trái phiếu; (iv) Bán trực tiếp cho nhà đầu tư. Hiện nay, hầu hết các đợt phát hành TPDN được thực hiện thông qua hình thức bảo lãnh phát hành, chủ yếu là phát hành riêng lẻ.

Hình thức bán trực tiếp tới các nhà đầu tư chỉ áp dụng cho các tổ chức tín dụng và các TCTD này đồng thời phải tuân thủ các quy định của NHNN áp dụng cho việc phát hành TPDN. Ngoài ra, bất kỳ doanh nghiệp nhà nước nào khi phát hành TPDN cũng phải báo cáo kế hoạch phát hành lên đơn vị/bộ chủ quản để xin phê duyệt. Bên cạnh đó, những công ty muốn phát hành trái phiếu quốc tế đều phải báo cáo NHNN vì SBV được Chính phủ giao trách nhiệm kiểm soát trần giới hạn vay nợ nước ngoài hàng năm của quốc gia.

Sự ra đời của Nghị định số 163/2018/NĐ-CP với những quy định gia tăng tính minh bạch về thông tin phát hành và sự tham gia tích cực của các định chế trung gian phân phối đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của thị trường TPDN. Bên cạnh đó, các chính sách của NHNN nhằm phòng ngừa rủi ro tín dụng cũng khiến các doanh nghiệp chuyển từ kênh huy động tín dụng ngân hàng sang kênh phát hành trái phiếu. Sự gia tăng cả hai phía cung và cầu đối với TPDN giúp thị trường TPDN phát triển sôi động hơn bao giờ hết (Biểu 2).

Trong giai đoạn 2010-2015 quy mô phát hành của thị trường TPDN Việt Nam tương đối ổn định, với khối lượng phát hành TPDN trung bình hàng năm dao động trong khoảng 30.000 – 35.000 tỷ đồng, trong đó khoảng 99% TPDN phát hành theo hình thức riêng lẻ. Quy mô phát hành TPDN có sự tăng đột biến từ năm 2016, đạt mức gần 130.000 tỷ đồng (tăng 203% so với năm 2015). Đặc biệt, năm 2018 ghi nhận con số đạt mức kỷ lục là 224.000 tỷ đồng phát hành TPDN riêng lẻ (tăng 94,5% so với năm 2017) và chỉ tính riêng 6 tháng đầu năm 2019, quy mô phát hành TPDN riêng lẻ đạt mức gần 130.000 tỷ đồng 1.

3.2. Các yêu cầu về công bố thông tin TPDN

Với mục tiêu minh bạch hóa thông tin, bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư, đã có nhiều quy định về việc công bố thông tin đối với doanh nghiệp phát hành trái phiếu được ban hành. Cụ thể, doanh nghiệp phải xây dựng phương án phát hành và được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận, phê duyệt. Phương án xây dựng phải bao gồm các nội dung cơ bản như: Thông tin chung về doanh nghiệp; Mục đích phát hành và phương án sử dụng vốn; Thông tin về trái phiếu dự kiến phát hành; Phương thức phát hành; Kế hoạch và phương thức thanh toán;… Doanh nghiệp phát hành có trách nhiệm công bố thông tin trước và sau phát hành; công bố thông tin định kỳ, thông tin bất thường; công bố thông tin của doanh nghiệp về trái phiếu chuyển đổi, trái phiếu kèm theo chứng quyền, mua lại trái phiếu trước hạn, hoán đổi trái phiếu.

Hoạt động giao dịch trái phiếu doanh nghiệp

Tổng dư nợ của thị trường TPDN Việt Nam vẫn ở mức khá khiêm tốn so với các nước trong khu vực. Theo báo cáo của VCBS, khối lượng trái phiếu doanh nghiệp hiện hành tăng mạnh từ 5,27% năm 2016 và 6,19% GDP năm 2017 lên 7,86% GDP năm 2018. Trong 8 tháng đầu năm 2019, với quy mô thị trường tăng lên mức khoảng 10,2% GDP (Biểu 3).

Cơ cấu kỳ hạn phát hành của TPDN có một sự tập trung ở các kỳ hạn 3-5 năm và trên 5 năm. Hai kỳ hạn này chiếm tỷ trọng khá lớn, đặc biệt cho thấy nhu cầu của tổ chức phát hành về công cụ nợ kỳ hạn dài này (Bảng 1).

Trong giai đoạn này, các NHTM là nhà đầu tư lớn nhất trên thị trường, với tỷ lệ nắm giữ TPDN cao hơn 70%. Tiếp theo là công ty chứng khoán (15,21%), quỹ đầu tư (2,57%) và công ty bảo hiểm (0,8%). Khác với TPCP, TPDN được các NHTM xếp vào nhóm tín dụng và thị trường do vậy mang nhiều bản chất của thị trường tín dụng hơn là thị trường vốn.

Do cơ chế giao dịch thứ cấp thị trường TPDN còn thiếu và chưa minh bạch, Quỹ Bảo hiểm xã hội của Việt Nam với lượng vốn dồi dào chỉ được phép đầu tư vào TPCP (chiếm 85% tổng tài sản) 2 và chưa tham gia vào thị trường TPDN. Bên cạnh đó, mặc dù các văn bản hướng dẫn thành lập các quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện đã ra đời (Thông tư 115/2013, Thông tư 130/2015, Nghị định 88/2016 và Thông tư 86/2017), nhưng cho tới nay mới chỉ có 6 công ty bảo hiểm thành lập quỹ hưu trí tự nguyện, với tổng số vốn đầu tư vào TPDN rất khiêm tốn trong giai đoạn 2014-2017 (tỷ trọng đầu tư vào TPDN có bảo lãnh ở mức 1-2%, vào cổ phiếu và TPDN không có bảo lãnh dưới 5% tổng tài sản) 3. (Bảng 2).

Cơ sở hạ tầng của thị trường TPDN

Chất lượng cơ sở hạ tầng được coi là một trong những yếu tố quan trọng nhằm phát triển thị trường TPDN hiệu quả và có tính thanh khoản cao. Hiện nay, thị trường TPDN Việt Nam đã có Hệ thống giao dịch thỏa thuận OTC; Hệ thống giao dịch tại Sở và Hệ thống thanh toán. Tuy nhiên, so với thông lệ quốc tế và thị trường TPCP trong nước, thị trường TPDN Việt Nam còn thiếu vắng hệ thống đăng ký phát hành/cấp phép phát hành trực tuyến; Hệ thống đấu thầu tiêu chuẩn; Hệ thống cấp mã ISIN trực tuyến; Hệ thống niêm yết thông tin TP; Hệ thống thông tin định giá TP; Hệ thống thông tin cấp quốc giá về TPDN.

4. Đánh giá và kết luận về phát triển thị trường TPDN Việt Nam

Nếu giai đoạn 2010-2015, thị trường TPDN Việt Nam chỉ đạt quy mô dưới 4%GDP thì từ 2016 tới nay, quy mô vốn hóa thị trường đã tăng dần và đạt mức 8,6% năm 2018. Tuy nhiên, con số này vẫn nhỏ hơn nhiều mức bình quân của khu vực Asean +3 là 21,7% GDP cho thấy tiềm năng phát triển của thị trường TPDN Việt Nam là rất lớn. Lý do là quy mô nền kinh tế Việt Nam so với khu vực Asean +3 khá tương đương và có nhiều tiềm năng tăng trưởng trong những năm tới.

Vì thế công cụ trái phiếu với khả năng đảm bảo an toàn đầu tư cao sẽ giúp nhà đầu tư có nhiều sự lựa chọn hơn. Mặt khác, do hệ thống ngân hàng trong nước đang chịu nhiều sức ép do hệ số nợ khó đòi cao, sự phát triển mạnh của thị trường TPDN sẽ tạo ra một kênh huy động vốn mới dài hạn, ổn định cho các công ty Việt Nam.

+ Sự vắng mặt của các tổ chức định mức tín nhiệm (ĐMTN) và các dịch vụ ĐMTN ở thị trường Việt Nam đã kìm hãm sự phát triển thị trường TPDN. Các đợt phát hành TPDN hiện nay vẫn mang bản chất của thị trường tín dụng hơn là thị trường đầu tư công cụ nợ; dẫn đến tình trạng thanh khoản không cao. Nghị định số 88/2014 do BTC ban hành là khung pháp lý đầu tiên cho việc thành lập các tổ chức ĐMTN ở Việt Nam, nhưng do thiếu cơ chế, chính sách khuyến khích nên cho tới nay vẫn chưa có tổ chức ĐMTN nào chính thức hoạt động ở Việt Nam. Bên cạnh đó, cả các công ty phát hành và các nhà đầu tư chưa có văn hóa trả phí cho việc dùng các thông tin, dịch vụ do các tổ chức ĐMTN cung cấp.

+ Sự thống trị tuyệt đối của các đợt phát hành riêng lẻ, cùng với thị trường giao dịch phi tập trung thiếu tính thanh khoản khiến tính minh bạch về thông tin TPDN còn kém. Gần 99% TPDN tại Việt Nam được phát hành theo hình thức riêng lẻ, cao hơn rất nhiều so với kinh nghiệm quốc tế (chiếm khoảng 12% tại Mỹ; 10% tại Đức, từ 0.4-15% tại Hàn Quốc). Theo Nghị định số 163/2018 các doanh nghiệp phát hành TPDN sẽ phải đáp ứng các yêu cầu chặt chẽ hơn về công bố thông tin trước và sau đợt phát hành. Tuy nhiên, các yêu cầu chuẩn hóa và chặt chẽ hơn về công bố thông tin thường áp dụng đối với các đợt phát hành ra công chúng. Bộ Tài chính hiện nay là cơ quan được báo cáo đầy đủ về hoạt động phát hành TPDN, tuy nhiên chưa có hệ thống hay cơ chế ủy quyền đại lý thông tin để cung cấp ra thị trường. Thiếu minh bạch thông tin trong các đợt phát hành TPDN sẽ khiến cho các nhà phát hành và nhà đầu tư tiềm năng lo ngại việc gia tăng chi phí và rủi ro.

+ Các sản phẩm của thị trường khá đơn giản, chưa đa dạng hóa và chưa đủ hấp dẫn với nhà đầu tư, chủ yếu tập trung vào phân mảng trung hạn, trả lãi coupon cố định hoặc thả nổi. Hiện chưa có sản phẩm trái phiếu gắn với chỉ số lạm phát; các trái phiếu kèm quyền mua/chứng quyền đã được phát hành nhưng chưa nhiều.

+ Các NHTM trong nước hiện vẫn là nhà đầu tư lớn nhất trên thị trường TPDN, trong khi các nhà đầu tư chuyên nghiệp dài hạn đóng vai trò khá khiêm tốn. Một đặc điểm chính của trung gian tài chính dựa trên hệ thống ngân hàng ở châu Á và ở Việt Nam là các ngân hàng thường là những người mua TPDN chính trong giai đoạn đầu của thị trường. Một mặt, với việc NHNN siết chặt các quy định đối với các NHTM trong nước nhằm quản lý rủi ro và áp dụng cơ chế quản lý vốn theo Basel II, các ngân hàng trong nước sẽ chịu sự kiểm soát chặt chẽ từ NHNN trong việc đầu tư vào TPDN, làm giảm cầu với TPDN. Mặt khác, để đáp ứng các tiêu chí yêu cầu về vốn của Basel II nhiều NHTM sẽ phải đẩy mạnh kế hoạch phát hành trái phiếu dài hạn để tái cơ cấu vốn. Vì vậy, họ sẽ đẩy mạnh nguồn cung trên thị trường này. Trong bối cảnh đó, việc tăng cường sự có mặt của các định chế đầu tư chuyên nghiệp là cần thiết để phát triển thị trường TPDN.

+ Việc tổ chức giao dịch đối với TPDN đang phân tán thành TPDN được niêm yết và trái phiếu giao dịch OTC. TPDN có thể được niêm yết trên các Sở tuy nhiên quy mô còn rất ít, hầu như không đáng kể. Hệ thống thanh toán cho TPDN hầu như chưa hình thành. Giao dịch TPDN trên thị trường OTC chủ yếu là giao dịch trực tiếp, TPDN không niêm yết do vậy các phương thức thanh toán chuẩn DVP chưa được áp dụng. Hệ thống mã ISIN quốc gia chưa áp dụng cho TPDN.

+ Các hệ thống công nghệ thông tin hỗ trợ cho sự hoạt động của thị trường TPDN còn thiếu. Chất lượng và sự đồng bộ của một hệ thống cơ sở hạ tầng hoàn chỉnh (hỗ trợ cho việc đăng ký cấp phép/trực tuyến; cấp mã ISIN cho các nhà phát hành trái phiếu; hệ thống định giá/yết giá TP trực tuyến; hệ thống thông tin TPDN tập trung…) là một trong những yếu tố cốt lõi cho sự phát triển thành công của thị trường này và để hỗ trợ cho cả hai bên nhà phát hành và nhà đầu tư tiềm năng.

+ Nhận thức còn hạn chế của các công ty phát hành trái phiếu, các định chế đầu tư, trung gian và các nhà đầu tư về tầm quan trọng của thị trường TPDN. Một trong những lý do dẫn tới việc công tác đào tạo, tuyên truyền về trái phiếu chưa được chú trọng nhiều là vì đây được coi là thị trường chủ yếu dành cho các nhà đầu tư chuyên nghiệp và các định chế đầu tư, những người vốn được coi là có đủ năng lực hành nghề trên thị trường này. Do đó, các cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức đào tạo hành nghề cần chú trọng công tác đào tạo nhà đầu tư về thị trường TPDN.

Bài viết là một phần của đề tài nghiên cứu cấp nhà nước “Luận cứ khoa học cho việc hình thành và phát triển thị trường mua bán nợ của doanh nghiệp và các tổ chức tín dụng của Việt Nam”, thuộc Chương trình KX01/16-20.

TÀI LIỆU TRÍCH DẪN: 1Tổng hợp số liệu từ báo cáo của Bộ Tài chính, VCBS và HNX năm 2018, 6 tháng đầu năm 2019. 2Báo cáo của Quỹ BHXH 2019. 3Bài “Thực trạng hoạt động của các quỹ hưu trí tự nguyện tại Việt Nam” – ThS. Trần Nguyễn Minh Hải, Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ số 18/2019. TÀI LIỆU THAM KHẢO

Asian Development Bank (2012). ASEAN + 3 bond market guide Vietnam

Ayako Yamaguchi, Institute for International Monetary Affairs (IIMA) (2012). Domestic Bond Markets in the Asian region.

Hannah Levinger, Deutsche Bank (2014). What’s behind recent trends in Asian corporate bond markets?

Hiroshi Yoshikawa, Nomura Institute of Capital Markets Research (2016). The reforms and developments of Japan’s Corporate Bond market.

Hyun Suk, Korea Capital Market Institute (2014). ABMF and the standardization of the Asian Corporate Bond Market.

IOSCO Research Department. (2014) Corporate Bond Markets: A Global Perspective. Working paper Volume 1 April 2014.

IOSCO (2011). Development of the corporate bond markets in the emerging markets.

Satoshi Shimizu, Japan Research Institute (2008). Corporate bond markets of Korea, Malaysia and Thailand.

Yoshitomi, Masaru and Sayuri Shirai, Designing a Fiancial market structure in Post-crisis Asia – How to develop corporate bond markets. ADB Institute Working Paper 15 March 2001.

VCBS, Báo cáo thị trường TPDN 2018.

HNX, Đề án phát triển thị trường TPDN Việt Nam, 2016.

Nguyen Thi Thanh Huong, Nomura Journal of Asian Capital Markets 2016, “The overview of Vietnam securities market – 16 years of establishment and development”.

OVERVIEW ABOUT THE DEVELOPMENT OF CORPORATE BOND MARKET IN VIETNAMAssoc. Prof. PhD. NGUYEN THI MINH HUE

Lecturer, School of Banking – Finance, National Economics University

NGUYEN THI THANH HUONG

The Securities Research And Training Center State Securities Commission of Vietnam

ABSTRACT:

Vietnam’s corporate bond market has been progressing in the past two years. This has provided many opportunities for Vietnamese firms, but it has also raised challenges to Vietnam’s policy makers when the Vietnamese infrastructure has not met the requirement of the market development. Research on corporate bond market in Viet show the situation of critical issues of the market such as information publishment, market size, bond maturity, investor structure, ect. From there, the article reviews and provides policy implication for developing Vietnam’s corporate bond market.

Keywords: Bond market, business, Vietnam.

Các Giải Pháp Phát Triển Thị Trường Tài Chính Tại Việt Nam

A.LỜI NÓI ĐẦU Ở n­íc ta, cïng víi qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ, mét sè hÖ thèng thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh ®ång bé dÇn ®­îc h×nh thµnh nh”m ®¸p øng nhu cÇu sö dông c¸c dÞch vô tµi chÝnh ngµy cµng t¨ng cña c¸c chñ thÓ trong nÒn kinh tÕ. C¸c lo¹i h×nh dÞch vô tµi chÝnh ngµy cµng ®a d¹ng, c¶ vÒ sè l­îng còng nh­ chñng lo¹i, bao gåm: dÞch vô ng©n hµng, dÞch vô trªn thÞ tr­êng chøng kho¸n, dÞch vô b¶o hiÓm, kÕ to¸n, kiÓm to¸n, t­ vÊn tµi chÝnh…C¸c chñ thÓ tham gia thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh ngµy cµng më réng, trong ®ã cã c¸c chñ thÓ thuéc c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ngoµi quèc doanh. Gi¸ c¶ dÞch vô tµi chÝnh ®ang ®­îc ®æi míi theo ®Þnh h­íng tù do ho¸, gi¶m dÇn sù can thiÖp mang tÝnh hµnh chÝnh cña c¸c c¬ quan qu¶n lý nhµ n­íc. ThÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh còng ®ang trong qu¸ tr×nh héi nhËp víi thÕ giíi vµ khu vùc. Tuy nhiªn, thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh ViÖt Nam míi ®ang trong qu¸ tr×nh h×nh thµnh, c¸c lo¹i h×nh dÞch vô tµi chÝnh cßn s¬ khai, ch­a ®¸p øng ®­îc c¸c nhu cÇu vÒ dÞch vô tµi chÝnh cña nÒn kinh tÕ. §Æc biÖt, kh¶ n¨ng tiÕp cËn c¸c dÞch vô tµi chÝnh cña c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá, doanh nghiÖp thuéc c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ngoµi quèc doanh cßn mét sè rµo c¶n: C¬ chÕ, chÝnh s¸ch, thiÕu th”ng tin. Nh÷ng vÊn ®Ò vÒ thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh vµ ph¸t triÓn dÞch vô tµi chÝnh ViÖt Nam cßn ®ang kh¸ míi mÎ. ChÝnh v× vËy, cÇn cã mét nghiªn cøu kh¸i qu¸t vÒ thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh ViÖt Nam nh”m cung cÊp th”ng tin cho c¸c doanh nghiÖp trong viÖc tiÕp cËn vµ sö dông dÞch vô tµi chÝnh, còng nh­ cho c¸c ®ãi t­îng vµ lµm c¬ së cho viÖc ®Ò ra c¸c gi¶i ph¸p ph¸t triÓn thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh ViÖt Nam. §ã lµ lý do em chän ®Ò tµi nµy. Trong bµi tiÓu luËn, em ®· nªu ra mét sè vÊn ®Ò vÒ ph¸t triÓn dÞch vô tµi chÝnh ë ViÖt Nam trong qu¸ tr×nh héi nhËp, bao gåm: Mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ c¬ b¶n vÒ vÊn ®Ò thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh, thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh t¹i mét sè n­íc trªn thÕ giíi, thùc tr¹ng ho¹t ®éng dÞch vô tµi chÝnh ViÖt Nam, héi nhËp thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh, nh÷ng ®Þnh h­íng vµ gi¶i ph¸p. Do sù h¹n chÕ vÒ thêi gian vµ tr×nh ®é mµ bµi tiÓu luËn nµy cña em khã tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. Em kÝnh mong nh÷ng nhËn xÐt, ®¸nh gi¸ cña c¸c thµy c” gi¸o ®Ó bµi viÕt ®­îc tèt h¬n. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n! B. NỘI DUNG I. KHÁI NIỆM CHUNG VỀ THỊ TRƯỜNG DỊCH VỤ TÀI CHÍNH 1. Kh¸i qu¸t chung Tuy lµ mét kh¸i niÖm míi nh­ng kh¸i niệm vÒ thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh ®· ®­îc nghiªn cøu kh¸ nhiÒu.Tuy nhiªn, do tÝnh chÊt quan träng cña nã ®èi víi ph¸t triÓn kinh tÕ, nhÊt lµ trong bèi c¶nh më cöa vµ héi nhËp hiÖn nay th× cÇn ph¶i cã c¸ch hiÓu chung vµ thèng nhÊt ®Ó thuËn tiÖn cho viÖc ph¸t triÓn lÜnh vùc nµy t¹i mçi n­íc vµ trªn toµn thÕ giíi.ThÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh lµ mét kh¸i niÖm míi do tæ chøc th­¬ng m¹i thÕ giíi WTO ®­a ra nh”m h×nh thµnh c¸c quy t¾c øng xö gi÷a c¸c thµnh viªn WTO trong ho¹t ®éng th­¬ng m¹i dÞch vô.Theo WTO: mét dÞch vô tµi chÝnh lµ bÊt k× dÞch vô nµo cã tÝnh chÊt tµi chÝnh, ®­îc mét nhµ cung cÊp dÞch vô tµi chÝnh cung cÊp.DÞch vô tµi chÝnh bao gåm mäi dÞch vô b¶o hiÓm vµ dÞch vô liªn quan tíi b¶o hiÓm, mäi dÞch vô ng©n hµng vµ dÞch vô tµi chÝnh kh¸c. Cã thÓ ph©n chia c¸c lo¹i dÞch vô tµi chÝnh thµnh bèn nhãm: -DÞch vô ng©n hµng -DÞch vô trªn thÞ tr­êng chøng kho¸n -DÞch vô b¶o hiÓm -DÞch vô kÕ to¸n, kiÓm to¸n vµ t­ vÊn tµi chÝnh. 2. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh Trong c¸c lo¹i h×nh dÞch vô tµi chÝnh, ng©n hµng lµ lo¹i h×nh dÞch vô xuÊt hiÖn sím nhÊt.DÞch vô ng©n hµng ®· xuÊt hiÖn ®Çu tiªn t¹i vïng §Þa Trung H¶i, cô thÓ lµ t¹i Hy L¹p vµ La M·, víi dÞch vô ®Çu tiªn lµ dÞch vô ®æi tiÒn, ®æi ngo¹i tÖ lÊy b¶n tÖ vµ dÞch vô triÕt khÊu th­¬ng phiÕu gióp c¸c nhµ bu”n cã vèn.Sù ph¸t triÓn cña nh÷ng con ®­êng th­¬ng m¹i xuyªn lôc ®Þa míi vµ nh÷ng biÕn chuyÓn trong ngµnh hµng h¶i vµo thÕ kØ 15,16,17 ®· dÇn chuyÓn trung t©m th­¬ng m¹i cña thÕ giíi tõ §Þa Trung H¶i sang ch©u ¢u vµ quÇn ®¶o Anh, n¬i ng©n hµng trë thµnh nghµnh c”ng nghiÖp hµng ®Çu.Sù ph¸t triÓn cña c¸ch m¹ng c”ng nghiÖp, viÖc øng dông ph­¬ng thøc s¶n xuÊt lín ®ßi hái mét sù më réng t­¬ng øng trong th­¬ng m¹i toµn cÇu ®Ó tiªu thô c¸c s¶n phÈm c”ng nghiÖp, ®ßng thêi ®ßi hái ph¶i ph¸t triÓn c¸c ph­¬ng thøc thanh to¸n vµ tÝn dông míi.V× vËy, hÖ thèng ng©n hµng ®· ph¸t triÓn nhanh chãng thªm nhiÒu lo¹i h×nh dÞch vô míi ®Ó ®¸p øng nhu cÇu vÒ thanh to¸n vµ tÝn dông.Cïng víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ thÕ giíi, c¸c dÞch vô ng©n hµng ngµy cµng ph¸t triÓn ®a d¹ng.Bªn c¹nh c¸c dÞch vô ng©n hµng truyÒn thèng, ®· xuÊt hiÖn nhiÒu lo¹i h×nh dÞch vô ng©n hµng hiÖn ®¹i nh­ cho vay tiªu dïng, t­ vÊn tµi chÝnh, cho vay tµi trî dù ¸n, thuª mua tµi chinh. II. THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH TẠI VIỆT NAM 1. DÞch vÞ ng©n hµng DÞch vô ng©n hµng lµ dÞch vô tµi chÝnh quan träng vµ ph¸t triÓn nhÊt trªn thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh ë ViÖt Nam cho ®Õn nay, ®¶m nhiÖm vai trß chñ ®¹o trong ho¹t ®éng lu©n chuyÓn c¸c nguån tµi chÝnh, c¸c dÞch vô tµi chÝnh kh¸c míi chØ h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn trong nh÷ng n¨m cuèi cña thÕ kØ XX, bao gåm: DÞch vô tiÕt kiÖm do c¸c ng©n hµng, c¸c tæ chøc tÝn dông cung cÊp th”ng qua c¸c c”ng cô tiÒn göi tiÕt kÖm cung øng cho mäi tæ chøc, c¸ nh©n trong nÒn kinh tÕ víi c¸c lo¹i k× h¹n kh¸c nhau tõ kh”ng k× h¹n ®Õn 12 th¸ng, tiÕt kiÖm b”ng ngo¹i tªn, tiÕt kiÖm cã ®¶m b¶o b”ng vµng, tiÕt kiÖm phôc vô môc ®Ých mua nhµ, cho con ®i häc n­íc ngoµi… DÞch vô tÝn dông do c¸c ng©n hµng, c¸c tæ chøc tÝn dông, c¸c c”ng ty thuª mua tµi chÝnh, c¸c quü ®Çu t­ vµ hç trî…cung cÊp bao gåm c¸c nghiÖp vô cho vay tÝn dông, thuª mua tµi chÝnh, cho vay thÕ chÊp, chiÕt khÊu giÊy tê cã gi¸… DÞch vô thanh to¸n bao gåm c¸c nghiÖp vô thanh to¸n b”ng sÐc, chuyÓn kho¶n vµ mét sè dÞch vô thanh to¸n kh”ng dïng tiÒn mÆt míi ®­îc ®­a vµo thùc hiÖn gi÷a nh÷ng n¨m 1990 nh­ b”ng thÎ tÝn dông, thÎ thanh to¸n, tµi kho¶n c¸ nh©n.. Cã thÓ ®¸nh gi¸, c¸c dÞch vô do c¸c ng©n hµng ViÖt Nam míi ë ®iÓm xuÊt ph¸t tiÕp cËn víi c¸c nghiÖp vô truyÒn thèng cña ng©n hµng th­¬ng m¹i. Ho¹t ®éng kinh doanh chñ yÕu mang l¹i lîi nhuËn gÇn nh­ duy nhÊt cho c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i ViÖt Nam lµ tõ dÞch vô tÝn dông-cho vay kh¸ch hµng. Ngay c¶ c¸c lo¹i h×nh dÞch vô ng©n hµng truyÒn thèng vÉn cßn nhiÒu tån t¹i. H×nh thøc huy ®éng vèn cßn ®¬n ®iÖu, ch­a cã nhiÒu h×nh thøc huy ®éng vµ nh©n tiÒn göi míi, phï hîp víi nhu cÇu cña ng­êi d©n vµ c¸c doanh nghiÖp. Doanh sè c¸c lo¹i h×nh tÝn dông míi nh­: cho thuª tµi chÝnh, cho vay ®ång tµi trî, cho vay b¶o l·nh cßn thÊp. Qu¸ tr×nh ®a d¹ng ho¸ c¸c dÞch vô ng©n hµng hiÖn ®Ëi ë n­íc ta cßn chËm. C¸c dÞch vô thanh to¸n qua ng©n hµng cßn chËm do ch­a cã hÖ thèng vµ c”ng nghÖ thanh to¸n hiÖn ®¹i, chñ yÕu vÉn lµ thñ c”ng, víi chøng tõ b”ng v¨n b¶n giÊy tê, tØ träng thanh to¸n b”ng tiÒn mÆt cßn lín. C¸c ph­¬ng tiÖn thanh to¸n kh”ng dïng tiÒn mÆt cßn nhiÒu h¹n chÕ, do tÝnh thuËn tiÖn, nhanh nh¹y, an toµn ch­a cao. DÞch vô ng©n hµng ®iÖn tö-mét lo¹i h×nh dÞch vô ng©n hµng trong lÜnh vùc thanh to¸n rÊt ph¸t triÓn trªn thÕ giíi, mang l¹i nhiÒu tiÖn Ých cho kh¸ch hµng nh­ng viÖc triÓn khai ë n­íc ta cßn rÊt h¹n chÕ. Ngoµi ra, viÖc cung cÊp c¸c dÞch vô t­ vÊn vÒ th”ng tin, thÞ tr­êng, ngiÖp vô… cho kh¸ch hµng còng hÇu nh­ ch­a ®­îc triÓn khai. 2. DÞch vô trªn thÞ tr­êng chøng kho¸n ThÞ tr­êng chøng kho¸n(TTCK) tËp trung ®Çu tiªn ë VIÖt Nam míi ®­îc khai tr­¬ng(20/7/2000) vµ chÝnh thøc ®i vµo ho¹t ®éng tõ ngµy 28/7/2000. V× vËy,so víi c¸c dÞch vô tµi chÝnh kh¸c, dÞch vô chøng kho¸n lµ mét lo¹i h×nh kinh doanh kh¸ míi mÎ ë ViÖt Nam. C¸c dÞch vô chøng kho¸n th­êng ®­îc thùc hiÖn bëi c¸c c”ng ty chøng kho¸n. Ngoµi ra, cßn cã c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i, c¸c tæ chøc tµi chÝnh phi ng©n hµng còng cã thÓ tham gia triÓn khai lo¹i h×nh dÞch vô nµy. Sau 3 n¨m chÝnh thøc ®i vµo ho¹t ®éng, trªn thÞ tr­êng chøng kho¸n ViÖt nam ®· cã 11 c”ng ty chøng kho¸n ®­îc cÊp giÊy phÐp ho¹t ®éng, trong ®ã cã 9 c”ng ty chøng kho¸n ®ñ ®iÒu kiªn toµn bé 5 nghiÖp vô kinh doanh: dÞch vô m”i giíi chøng kho¸n, dÞch vô t­ vÊn chøng kho¸n, dÞch vô b¶o l·nh vµ ®¹i lý ph¸t hµnh, dÞch vô qu¶n lý danh môc ®Çu t­, dÞch vô t­ doanh. Trong ®ã, dÞch vô chøng kho¸n chñ yÕu lµ dÞch vô m”i giíi chøng kho¸n. TÝnh ®Õn th¸ng 6-2003, ®· cã gÇn 14500 tµi kho¶n giao dÞch chøng kho¸n cña kh¸ch hµng më t¹i c¸c c”ng ty chøng kho¸n( trong ®ã cã 91 nhµ ®Çu t­ cã tæ chøc vµ 35 nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi). Mét sè c”ng ty ®· thu hót ®­îc kh¸ch hµng ®Õn më tµi kho¶n vµ cã tæng gi¸i trÞ m”i giíi mua b¸n chøng kho¸n cho kh¸ch hµng cao (nh­: BVSC, SSI, ACBS, BSC) vµ lµ ho¹t ®éng mang l¹i nguån thu nhËp chñ yÕu trong tæng thu nhËp cña c¸c c”ng ty chøng kho¸n. Tuy nhªn, trong bèi c¶nh thÞ tr­êng chøng kho¸n ViÖt Nam cßn s¬ khai vµ ho¹t ®éng trÇm l¾ng, c¸c dÞch vô chøng kho¸n cßn kÐm ®a d¹ng, chñ yÕu lµ dÞch vô m”i giíi, ch­a thu hót ®­îc nhiÒu doanh nghiÖp vµ c¸ nh©n. C¸c nghiÖp vô nh­: B¶o l·nh, ®¹i lý ph¸t hµnh, qu¶n lý danh môc ®Çu t­…ch­a ®­îc ph¸t triÓn m¹nh mÏ. Ho¹t ®éng t­ vÊn ®Çu t­ cña c¸c c”ng ty chøng kho¸n míi chØ mang tÝnh chÊt h­íng dÉn ng­êi ®Çu t­ thùc hiÖn ®óng c¸c thñ tôc mua b¸n chøng kho¸n, ch­a thùc sù t­ vÊn cho hä biÕt c¸ch lùa chän lÜnh vùc ®Çu t­ còng nh­ thêi ®iÓm mua b¸n chøng kho¸n sao cho cã hiÖu qu¶ nhÊt…V× vËy cã thÓ nãi r”ng, trong thêi gian qua c¸c c”ng ty chøng kho¸n ch­a thùc hiÖn ®­îc chøc n¨ng cña ng­êi t¹o thÞ tr­êng. 3. DÞch vô b¶o hiÓm Ngµnh dÞch vô b¶o hiÓm ViÖt Nam h×nh thµnh vµo thËp niªn 60 víi sù ra ®êi cña tæng c”ng ty b¶o hiÓm ViÖt Nm(n¨m 1964). Cho ®Õn n¨m 1992, Tæng c”ng ty b¶o hiÓm ViÖt Nam lµ nhà cung cÊp dÞch vô ®éc quyÒn trªn thÞ tr­êng, dÞch vô b¶o hiÓm míi chØ thùc hiÖn mét sè lo¹i h×nh b¶o hiÓm truyÒn thèng víi kho¶ng gÇn 20 lo¹i s¶n phÈm nh­ b¶o hiÓm hµng ho¸ xuÊt nhËp khÈu, b¶o hiÓm tµu biÓn, b¶o hiÓm tai n¹n hµnh kh¸ch…vµ míi chØ dõng l¹i ë chøc n¨ng b¶o vÖ tµi s¶n mµ ch­c thùc hiÖn ®­îc chøc n¨ng tiÕt kiÖm vµ ®Çu t­…Tuy nhiªn thÞ tr­êng b¶o hiÓm ViÖt Nam míi b¾t ®Çu thùc sù s”i ®éng ®ãng gãp ®¸ng kÓ vµo thÞ tr­êng vèn kÓ tõ sau khi cã nghÞ ®Þnh 100-CP ngµy 18-12-1993 vÒ kinh doanh b¶o hiÓm, t¹o m”i tr­êng ph¸p lý thóc ®Èy thÞ tr­êng b¶o hiÓm ph¸t triÓn, góp phÇn t¹o lËp m”i tr­êng ®Çu t­ vµ n©ng cao n¨ng lùc qu¶n lý nhµ n­íc vÒ ho¹t ®éng kinh doanh b¶o hiÓm. Tõ n¨m 1995 trë l¹i ®©y, khi ViÖt Nam th­ch hiÖn ®a d¹ng ho¸ thÞ tr­êng b¶o hiÓm, cho phÐp thµnh lËp thªm nhiÒu doanh nghiÖp b¶o hiÓm míi thuéc nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ, ngµnh b¶o hiÓm ®· ph¸t triÓn m¹nh trªn nhiÒu mÆt nh­ quy m” thÞ tr­êng, sè l­îng doanh nghiÖp b¶o hiÓm, sè lao ®éng, sù ®a d¹ng vÒ s¶n phÈm vµ viÖc hoµn thiÖn dÇn c¬ chÕ chÝnh s¸ch. C¸c doanh nghiÖp b¶o hiÓm ViÖt Nam còng ®· nhanh chãng ph¸t triÓn vµ thÝch øng víi m”i tr­êng c¹nh tranh míi. ThÞ tr­êng b¶o hiÓm ®¹t tèc ®é t¨ng tr­ëng cao trong giai ®o¹n 2001-2004, møc t¨ng tr­ëng b×nh qu©n hµng n¨m lµ 43,7%.Doang thu phÝ b¶o hiÓm n¨m 2001 lµ 4.843 tû ®ång, n¨m 2002 lµ 6.992 tû ®ång, n¨m 2003 lµ 10.192 tû ®ång, n¨m 2004 ®¹t 13.044 tû ®ång. C¬ cÊu tû träng doanh thu dÞch vô b¶o hiÓm trong GDP còng ®­îc n©ng lªn râ rÖt, n¨m 2000 chiÕm 0.78%, n¨m 2003 t¨ng lªn 1.7%GDP. Do sè l­îng c¸c doanh nghiÖp b¶o hiÓm ngµy cµng nhiÒu nªn ®· thu hót vµ t¹o c”ng ¨n viÖc lµm cho mét ®éi ngò kh¸ lín ng­êi lao ®éng, nhÊt lµ khi b¶o hiÓm nh©n thä ®­îc triÓn khai. HiÖn nay sè c¸n bé lµm b¶o hiÓn trªn toµn thÞ tr­êng ®· lªn ®Õn con sè trªn 8000 ng­êi, víi c¶ 40000 ®¹i lý chuyªn nghiÖp(c¶ b¶o hiÓm nh©n thä vµ phi nh©n thä), trong ®ã sè ®¹i lý b¶o hiÓm nh©n thä ®· chiÕm tíi 30000 ng­êi. Ngoµi ra, ngµnh b¶o hiÓm cßn t¹o viÖc lµm cho mét sè l­îng kh¸ lín céng t¸c viªn b¶o hiÓm còng nh­ c¸c ngµnh cã liªn quan. Sè l­îng doanh nghiÖp t¨ng nhanh víi s¶n phÈm ngµy cµng ®a d¹ng nh­ng chÊt l­îng ho¹t ®éng ch­a cao thÓ hiÖn ë c”ng nghÖ qu¶n lý, kinh doanh b¶o hiÓm cßn h¹n chÕ; thiÕu ®éi ngò chuyªn gia giái ®Æc biÖt lµ trong lÜnh vùc phÝ b¶o hiÓm, thÈm ®Þnh b¶o hiÓm, qu¶n lý rñi ro vµ ®Çu t­. HiÖu qu¶ ho¹t ®éng thÊp(tû suÊt lîi nhuËn b×nh qu©n trªn vèn chu së h÷u ®¹t 13%), chi phÝ qu¶n lý cao(trung b×nh 24%/n¨m). HiÖn t­îng c¹nh tranh kh”ng lµnh m¹nh ®· xuÊt hiÖn g©y khã kh¨n cho c”ng t¸c qu¶n lý vµ lµm tæn h¹i ®Õn uy tÝn cña chÝnh c¸c doanh nghiÖp. T×nh tr¹ng chia c¾t, c¸t cø trªn thÞ tr­êng xuÊt ph¸t tõ ho¹t ®éng cña c¸c c”ng ty b¶o hiÓm chuyªn ngµnh còng lµm ¶nh h­ëng kh”ng nhá ®Õn sù ph¸t triÓn lµnh m¹nh cña thÞ tr­êng vµ g©y thiÖt h¹i ®Õn quyÒn lîi cña ng­êi tham gia b¶o hiÓm. N¨ng lùc tµi chÝnh cña c¸c doanh nghiÖp b¶o hiÓm cßn h¹n chÕ. C¨n cø theo c¸c chuÈn mùc quèc tÕ, sè vèn hiÖn cã cña c¸c doanh nghiÖp b¶o hiÓm ho¹t ®éng trªn thÞ tr­êng míi chØ ®ñ ®Ó ®¶m b¶o gi÷ l¹i 40% phÝ b¶o hiÓm ®èi víi c¸c nghiÖp vô b¶o hiÓm cã t¸i b¶o hiÓm. Do ®ã, chØ tÝnh riªng trong n¨m 2001, kho¶ng 33% tæng sè phÝ b¶o hiÓm phi nh©n thä thu ®­îc ®· ®­îc t¸i b¶o hiÓm. Tû lÖ nµy ë MÜ lµ vµo kho¶ng 96% trong cïng thêi k×. Do n¨ng lùc tµi chÝnh cña c¸c doanh nghiÖp b¶o hiÓm, ®Æc biÖt lµ c¸c c”ng ty b¶o hiÓm cæ phÇn trong n­íc cån nhá, hµng n¨m thÞ tr­êng b¶o hiÓm ViÖt Nam vÉn ph¶i tr¶ tõ 150-250 tû ®ång tiÒn phÝ t¸i b¶o hiÓm cho c¸c c”ng ty b¶o hiÓm ë n­íc ngoµi. TÝnh trung b×nh, cø 4 ®ång phÝ b¶o hiÓm gèc thu ®­îc t¹i ViÖt Nam tõ nh÷ng nghiÖp vô cã doanh thu lín nh­ b¶o hiÓm dÇu khÝ vµ b¶o hiÓm hµng kh”ng th× cã ®Õn mét ®ång ph¶i t¸i b¶o hiÓm cho c¸c c”ng ty b¶o hiÓm n­íc ngoµi, chñ yÕu ®­îc thanh to¸n b”ng ngo¹i tÖ. Nõu cã biÖn ph¸p vµ c¬ chÕ thÝch hîp ®Ó t¨ng c­êng n¨ng lùc tµi chÝnh vµ tr×nh ®é chuyªn m”n, nghiÖp vô cho c¸c doanh nghiÖp trªn thÞ tr­êng, chóng ta sÏ cã thÓ gi÷ l¹i mét phÇn ®¸ng kÓ nguån vèn quan träng b”ng ngo¹i tÖ ®Ó bæ sung cho sù c”ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸…Tæ chøc qu¶n lý kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp trong n­íc ch­a ®¸p øng ®­îc yªu cÇu phÊt triÓn thÞ tr­êng trong ®iÒu kiÖn héi nhËp: c¬ cÊu tæ chøc cßn chång chÐo, bé m¸y ch­a ®­îc chuyªn m”n ho¸, ch­a hiÖu qu¶, c”ng t¸c ®µo t¹o vµ qu¶n lý ®¹i lý ch­a ®­îcquan t©m ®óng møc; c”ng nghÖ khai th¸c vµ qu¶n lý chËm ®æi míi, tr×nh ®é ®éi ngò c¸n bé cßn nhiÒu bÊt cËp…Nh×n chung, ho¹t ®éng kinh doanh b¶o hiÓm míi chØ tËp trung vµo c¸c thµnh phè lín, trung t©m d©n c­ vµ nh÷ng s¶n phÈm truyÒn thèng nh­ b¶o hiÓm tµi s¶n, b¶o hiÓm hµng h¶i, hµng kh”ng…trong khi nhiÒu lÜnh vùc kh¸c mµ nÒn kinh tÕ vµ x· héi cã nhu cÇu nh­ng vÉn bÞ bá trèng nh­ c¸c vïng xa, vïng s©u, c¸c nghiÖp vô b¶o hiÓm n”ng nghiÖp, b¶o hiÓm tr¸ch nhiÖm nghÒ nghiÖp trong lÜnh vùc x©y dùng, thiÕt kÕ, y tÕ, t­ vÊn ph¸p luËt… 4. DÞch vô kÕ to¸n, kiÓm to¸n vµ t­ vÊn tµi chÝnh DÞch vô kÕ to¸n lµ lo¹i h×nh dÞch vô míi ra ®êi vµ ph¸t triÓn tõ ®Çu thËp kû 90, cho ®Õn nay, thÞ tr­êng dÞch vô kÕ to¸n ®· cã t­¬ng ®èi ®Çy ®ñ c¸c lo¹i s¶n phÈm nh­ kiÓm to¸n, t­ vÊn kÕ to¸n, t­ vÊn thuÕ…Tuy nhiªn, vÊn ®Ò chÝnh ®èi víi thÞ tr­êng dÞch vô kÕ to¸n lµ chÊt l­îng dÞch vô. Cho gÇn 10 n¨m ph¸t triÓn võa qua, chÊt l­îng c¸c dÞch vô kÕ to¸n ®ang ®­îc tõng b­íc n©ng lªn nhê sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ, c¸c tiªu chuÈn vÒ kiÓm to¸n ®­îc x©y dùng vµ ban hµnh, ®éi ngò kiÓm to¸n viªn cã tr×nh ®é tèt h¬n, ®­îc kiÓm tra vµ kiÓm so¸t chÆt chÏ vµ cã bµi b¶n h¬n…Tuy nhiªn, cho tíi nay dÞch vô kÕ to¸n, kiÓm to¸n míi ®ang trong giai ®o¹n ph¸t triÓn ®Çu tiªn, cßn t­¬ng ®èi s¬ khai( mÆc dï ®· ra ®êi vµ ho¹t ®éng ®­îc gÇn 10 n¨m, song cho ®Ðn n¨m 2000 chóng ta míi ban hµnh ®­îc 4 chuÈn mùc kiÓm to¸n ®Çu tiªn); chÊt l­îng vµ gi¸ c¶ dÞch vô kiÓm to¸n cña c¸c c”ng ty kiÓm to¸n trong vµ ngoµi n­íc cßn cã kho¶ng c¸ch lín; nhu cÇu, môc ®Ých kiÓm to¸n trong nÒn kinh tÕ cßn rÊt phøc t¹p( mét sè doanh nghiÖp chØ kiÓm to¸n víi môc ®Ých n©ng gi¸ trÞ gãp vèn trong liªn doanh…) HÇu hÕt c¸c c”ng ty ®Òu cã nh÷ng lo¹i dÞch vô phæ biÕn nh­: KiÓm to¸n BCTC, dÞch vô kÕ to¸n, t­ vÊn qu¶n lý, tµi chÝnh, thuÕ…Trong nh÷ng n¨m qua ®· xuÊt hiÖn thªm mét sè lo¹i dÞch vô míi, nh­: So¸t xÐt b¸o c¸o tµi chÝnh, kiÓm to¸n tû lÖ néi ®Þa ho¸ ” t”, xe m¸y, t­ vÊn thuÕ, t­ vÊn t¸i c¬ cÊu doanh nghiÖp, t­ vÊn øng dông c”ng nghÖ th”ng tin, nguån nh©n lùc, so¸t xÐt quy tr×nh kinh doanh vµ hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé, kiÓm to¸n ho¹t ®éng ®Ó ®¸nh gi¸ vµ ®Ò xuÊt x©y dùng chiÕn l­îc ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh cho tõng lÜnh vùc vµ nghµnh nghÒ ë ViÖt Nam; t­ vÊn vÒ rñi ro kinh doanh vµ rñi ro ®Çu t­, t­ vÊn phôc håi vµ gi¶i to¶ doanh nghiÖp, t­ vÊn ®Çu t­ ra ngoµi l·nh thæ ViÖt Nam. Gi¸ trÞ dÞch vô cung cÊp cña c¸c c”ng ty kiÓm to¸n n­íc ngoµi rÊt lín, cã dÞch vô trÞ gi¸ tõ 1 triÖu ®Õn 6 triÖu USD. Trong c¸c dÞch vô trªn th× dÞch vô kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh (BCTC) chiÕm tû träng lín nhÊt v× c¸c c”ng ty cã cæ phÇn ®Çu t­ n­íc ngoµi b¾t buéc ph¶i kiÓm to¸n theo luËt ®Þnh, ®ßng thêi yªu cÇu kiÓm to¸n BCTC cña doanh nghiÖp nhµ n­íc, chñ yÕu lµ c¸c tæng c”ng ty còng ®ang t¨ng dÇn…DÞch vô kiÓm to¸n b¸o c¸o quyÕt to¸n vèn ®Çu t­ x©y dùng c¬ b¶n lµ quan träng vµ cÇn thiÕt nh­ng ch­a thùc sù chiÕm tØ träng cao do ch­a cã quy ®Þnh b¾t buéc ph¶i kiÓm to¸n, do gi¸ chi phÝ thÊp…VÒ c¸c dÞch vô thuÕ, t­ vÊn tµi chÝnh, kÕ to¸n, t­ vÊn qu¶n lý,…doanh thu chiÕm tØ träng cßn thÊp do kh¸ch hµng ch­a cã thãi quen sö dông c¸c dÞch vô nµy vµ c¸c c”ng ty kiÓm to¸n còng ch­a quan t©m khai th¸c. Ngoµi ra, kh¶ n¨ng cung cÊp c¸c dÞch vô nµy cña nhiÒu c”ng ty kiÓm to¸n còng cßn bÞ h¹n chÕ.§èi víi c¸c c”ng ty kiÓm to¸n khi kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh cña c”ng ty niªm yÕt, thuyÕt minh BCTC cßn s¬ sµi, c¸c biÕn ®éng lín vÒ t×nh h×nh tµi chÝnh nh­ t¨ng gi¶m vèn §iÒu lÖ, c¸c kho¶n lîi nhuËn bÊt th­êng ch­a gi¶i thÝch râ nguyªn nh©n; c¸c nghiÖp vô míi nh­ Cæ phiÕu ng©n quü, cæ phiÕu tr¶ chËm, c¸c nghi vÊn ch­a thËn träng l­u ý ng­êi ®äc b¸o c¸o tµi chÝnh. Tãm l¹i, tÝnh ®Õn nay, c¸c lo¹i h×nh dÞch vô tµo chÝnh ®· ph¸t triÓn kh¸ ®a d¹ng vµ phong phó, chÊt l­îng dÞch vô còng tõng b­íc ®­îc n©ng lªn, do ®ã ®· ngµy cµng ®¸p øng tèt h¬n nhu cÇu ®a d¹ng vÒ sö dông nhiÒu lo¹i h×nh dÞch vô tµi chÝnh trong nÒn kinh tÕ. Tuy nhiªn, c¸c lo¹i dÞch vô truyÒn thèng nh­ tiÕt kiÖm, tÝn dông vµ mét sè nghiÖp vô b¶o hiÓm con ng­êi, xe c¬ giíi…vÉn lµ nh÷ng dÞch vô chÝnh, chiÕm tØ träng lín nhÊt trªn toµn bé thÞ tr­êng, ®a sè c¸c dÞch vô cßn l¹i míi h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, thËm chÝ mét sè dÞch vô míi ra ®êi trªn giÊy tê(dÞch vô ®Çu t­ th”ng qua quü ®Çu t­ chøng kho¸n), mét sè dÞch vô ®ang trong qu¸ tr×nh thö nghiÖm vµ mét sè dÞch vô kh¸c ch­a h×nh thµnh nh­ th­¬ng phiÕu…, nªn møc ®é ®¸p øng c¸c nhu cÇu ®a d¹ng cña thÞ tr­êng cßn thÊp. Bªn c¹nh ®ã, c¸c kh¸ch hµng truyÒn thèng nh­ khu vùc doanh nghiÖp quèc doanh, d©n c­ ®” thÞ vÉn lµ ®èi t­îng chÝnh, ®­îc tËp trung khai th¸c nhiÒu nhÊt, chÝnh v× vËy, thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh ViÖt Nam hiÖn nay vÉn ch­a khai th¸c hÕt mäi tiÒm n¨ng vÒ c¸c nguån lùc tµi chÝnh trong nÒn kinh tÕ. III. CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH TẠI VIỆT NAM. 1. Hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt vµ hÖ thèng qu¶n lý nhµ n­íc HÖ thèng khung ph¸p lý cã vai trß rÊt quan träng ®èi víi ho¹t ®éng vµ sù ph¸t triÓn cña thÞ truêng dÞch vô tµi chÝnh, ®©y lµ c¬ së quan träng nhÊt quy ®Þnh nguyªn t¾c vµ tæ chøc ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng. Trong khi ®ã theo ph©n tÝch thùc tr¹ng hÖ thèng khung ph¸p luËt cña chóng ta ®èi víi thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh th× hÖ thèng nµy cån thiÕu vµ yÕu, chÝnh v× vËy chóng ta cÇn nhanh chãng gi¶i quyÕt vÊn ®Ò nµy ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh. Thø nhÊt, n©ng cao hiÖu lùc ph¸p lý cña hÖ thèng khung ph¸p luËt vÒ thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh. §iÒu nµy cã nghÜa lµ chóng ta cÇn ph¶i nhanh chãng n©ng lªn thµnh luËt ®èi víi c¸c lo¹i dÞch vô tµi chÝnh hiÖn nay ®ang ®­îc quy ®Þnh ë c¸c møc ph¸p lÖnh, nghÞ ®Þnh…nh­ dÞch vô ®Çu t­ chøng kho¸n, dÞch vô kiÓm to¸n… Thø hai, hoµn thiÖn vÒ mÆt c¬ së ph¸p lý ®èi víi toµn bé thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh. Nãi c¸ch kh¸c lµ cÇn ph¶i nhanh chãng x©y dùng vµ ban hµng hÖ thèng v¨n b¶n ph¸p luËt hoµn thiÖn cho tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc cña thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh, nhÊt lµ ®èi víi vÊn ®Ò h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn c¸c dÞch vô tµi chÝnh míi nh­: x©y dùng vµ ban hµnh c¸c chuÈn mùc kiÓm to¸n, tiªu chuÈn c”ng khai th”ng tin trªn thÞ tr­êng chøng kho¸n… Cuèi cïng, ®¶m b¶o tÝnh thèng nhÊt, ®ång bé trong hÖ thèng ph¸p luËt. Song song víi viÖc n©ng cao hiÖu lùc ph¸p lý cña hÖ thèng v¨n b¶n ph¸p luËt hiÖn t¹i, cÇn nhanh chãng x©y dùng vµ ban hµnh hÖ thèng v¨n b¶n h­íng dÉn mét c¸ch ®ång bé. Thùc hiÖn tæng rµ so¸t hÖ thèng ph¸p luËt trong nÒn kinh tÕ ®Ó cã biÖn ph¸p ®iÒu chÝnh, söa ®æi vµ bæ sung hÖ thèng ph¸p luËt, b¶o ®¶m tÝnh thèng nhÊt xuyªn suèt toµn bé hÖ thèng ph¸p luËt. 2. §a d¹ng ho¸ s¶n phÈm dÞch vô tµi chÝnh *§a d¹ng ho¸ dÞch vô ng©n hµng: C¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i ViÖt Nam cÇn tiÕn hµnh ®a d¹ng ho¸ dÞch vô theo h­íng: hoµn thiÖn, ph¸t triÓn c¸c dÞch vô hiÖn cã, ®ång thêi triÓn khai thùc hiÖn c¸c dÞch vô mµ kinh tÕ, nÒn kinh tÕ ®ang cÇn vµ ng©n hµng cã ®iÒu kiÖn thùc hiÖn ngay, ®ång thêi, chuÈn bÞ c¸c ®iÒu kiÖn ®Ó triÓn khai c¸c dÞch vô míi. §èi víi c¸c ng©n hµng hiÖn cã: C¶i tiÕn quy tr×nh nghiÖp vô huy ®éng vèn theo h­íng: ®¬n gi¶n, thuËn tiÖn, an toµn cho ng©n hµng vµ kh¸ch hµng. Trang bÞ m¸y mãc, thiÕt bÞ, ch­¬ng tr×nh phÇn mÒm cÇn thiÕt ®Ó më réng ph¹m vi vµ c¶i tiÕn hÖ thèng thanh to¸n cña ng©n hµng. Më réng m¹ng l­íi giao dÞch ®Õn tËn c¬ së, N¬i tËp trung ®”ng d©n c­, t¨ng c­êng tuyªn truyÒn, khuyÕn khÝch ng­êi d©n vµ c¸c tæ chøc kinh tÕ më tµi kho¶n tiÒn göi. §èi víi nghiÖp vô sö dông vèn: hoµn thiÖn quy chÕ, quy tr×nh cho vay, x©y dùng hª thèng th”ng tin qu¶n lý tÝn dông tËp trung, x©y dùng c¬ chÕ ph©n lo¹i nî vµ trÝch lËp quü dù phßng rñi ro. Më réng dÞch vô thanh to¸n, chuyÓn tiÒn trong d©n c­, hoµn thiÖn hÖ thèng thanh to¸n ®iÖn tö, hoµn thiÖn vµ më réng dÞch vô thanh to¸n- chuyÓn tiÒn quèc tÕ TriÓn khai mét sè lo¹i dÞch vô míi: TriÓ khai mét sè dÞch vô huy ®äng vèn míi nh­: göi nhiÒu lÇn, rót mét lÇn, tiÕt kiÖm mét n¬i lÜnh nhiÒu n¬i, tiÒn göi tiÕt kiÖm theo mËt m·… Ph¸t triÓn dÞch vô triÕt khÊu th­¬ng phiÕu, cho vay thÊu chi, cho vay mua b¸n chøng kho¸n, cho vay mua cæ phÇn, cho thuª vµ b¸n tµi kho¶n tr¶ gãp, më réng cho vay tiªu dïng… T¨ng c­êng c¬ së vËt chÊt, øng dông tin häc vµo c”ng nghÖ ng©n hµng, ph¸t triÓn thªm mét sè dÞch vô nh­: dÞch vô b¶o qu¶n vµ kÝ göi, uû th¸c, dÞch vô ng©n hµng th”ng qua m¹ng Internet. *§a d¹ng ho¸ dÞch vô trªn thÞ tr­êng chøng kho¸n C¸c c”ng ty chøng kho¸n cÇn chó träng ®Õn ®µo t¹o nh©n viªn hµnh nghÒ cña c”ng ty chøng kho¸n. chØ cã c¸c nh©n viªn cã kinh nghiÖm vµ hiÓu biÕt míi cã thÓ gióp c¸c kh¸ch hµng kiÕm ®­îc lêi, t¹o uy tÝn lín cho c”ng ty…§©y lµ yÕu tè chÝnh ®Ó mang l¹i sù thµnh c”ng cña c¸c c”ng ty chøng kho¸n trong giai ®o¹n ®Çu cßn nhiÒu khã kh¨n. CÇn më réng ph¹m vi ho¹t ®éng theo h­íng chuyªn m”n ho¸ cña tõng nghiÖp vô: HÇu hÕt c¸c c”ng ty chøng kho¸n ®Òu ®­îc cÊp phÐp tham gia tÊt c¶ lo¹i h×nh kinh doanh chøng kho¸n theo quy ®Þnh hiÖn hµnh: m”i giíi, tù doanh, b¶o l·nh ph¸t hµnh, t­ vÊn ®Çu t­ vµ qu¶n lý danh môc ®Çu t­. ViÖc më réng ho¹t ®éng kinh doanh theo h­íng chuyªn m”n ho¸ sÏ tõng b­íc tiÕn tíi h×nh thµnh ®éi ngò nh©n sù cã chuyªn m”n s©u tõng lÜnh vùc. §a d¹ng ho¸ c¸c lo¹i h×nh dÞch vô vµ n©ng cao chÊt l­îng dÞch vô cung cÊp cho kh¸ch hµng: Ngoµi c¸c dÞch vô hiÖn nay, tuú theo nhu cÇu thùc tÕ ph¸t sinh cña kh¸ch hµng, c”ng ty chøng kho¸n cÇn ph¶i chñ ®éng t×m kiÕm c¸c h×nh thøc dÞch vô phï hîp cung øng cho kh¸ch hµng nh­ng ph¶i ®­îc dùa trªn nguyªn t¾c tu©n thñ c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt liªn quan ®Õn ho¹t ®éng kinh doanh chøng kho¸n. T¨ng c­êng c”ng t¸c qu¶n trÞ c”ng ty, t¨ng c­êng c¸c biÖn ph¸p gi¸m s¸t, kiÓm so¸t néi bé vµ qu¶n lý rñi ro. §©y lµ mét trong nh÷ng biÖn ph¸p rÊt hiÖu qu¶ trong viÖc triÓn khai c¸c ho¹t ®éng kinh doanh chøng kho¸n theo ®óng nh÷ng quy ®Þnh cña ph¸p luËt vµ ®¶m b¶o ®­îc lßng tin cho ng­êi ®Çu t­ ®èi víi ho¹t ®éng kinh doanh cña c”ng ty. * §a d¹ng ho¸ lo¹i h×nh dÞch vô b¶o hiÓm §a d¹ng ho¸ c¸c lo¹i h×nh dÞch vô b¶o hiÓm chñ yÕu ®­îc tËp trung vµo c¸c s¶n phÈm b¶o hiÓm. Trong thêi gian tíi, c¸c doanh nghiÖp b¶o hiÓm trªn thÞ tr­êng b¶o hiÓm ViÖt Nam cÇn tiÕp tôc ph¸t triÓn vµ ®a d¹ng c¸c lo¹i h×nh dÞch vô b¶o hiÓm hiÖn nay nh­ b¶o hiÓm nh©n thä, b¶o hiÓm häc sinh vµ c¸c dÞch vô b¶o hiÓm tai n¹n con ng­êi nh­ b¶o hiÓm tai n¹n thuû thñ, b¶o hiÓm tai n¹n hµnh kh¸ch, b¶o hiÓm kh¸ch du lÞch, b¶o hiÓm trî cÊp n”m viÖn phÉu thuËt…T¨ng c­êng më réng vµ thùc hiÖn c¸c lo¹i h×nh dÞch vô b¶o hiÓm míi vµ nh÷ng lo¹i h×nh mµ tû träng khai th¸c cån ë møc thÊp nh­: b¶o hiÓm hµng ho¸ xuÊt nhËp khÈu, b¶o hiÓm tµi s¶n cho doanh nghiÖp t­ nh©n vµ c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá; c¸c dÞch vÞ b¶o hiÓm trong lÜnh vùc n”ng l©m ng­ nghiÖp; c¸c dÞch vô b¶o hiÓm cÇn c”ng nghÖ cao nh­ trong lÜnh vùc rñi ro tµi chÝnh… *§a d¹ng ho¸ dÞch vô kÕ to¸n, kiÓm to¸n vµ t­ vÊn tµi chÝnh Duy tr× vµ n©ng cao chÊt l­îng ho¹t ®éng dÞch vô cña c¸c c”ng ty dÞch vô kiÓm to¸n hiÖn cã, chÊn chØnh c¸c tån t¹i trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng…KhuyÕn khÝch vµ t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó thµnh lËp c¸c c”ng ty kiÓm to¸n míi d­íi c¸c h×nh thøc: §Çu t­ n­íc ngoµi( 100% vèn vµ liªn doanh); c”ng ty hîp danh; doanh nghiÖp t­ nh©n, c¸c v¨n phßng kiÓm to¸n ë c¸c tØnh, thµnh phè; H­íng dÉn ngay vÒ viÖc thµnh lËp, ho¹t ®éng vµ qu¶n lý c”ng ty hîp danh kiÓm to¸n míi ®Ó cã c¬ së thµnh lËp míi c¸c c”ng ty hîp danh kiÓm to¸n. H×nh thµnh c¸c chøc danh míi vÒ nghÒ nghiÖp kÕ to¸n, kiÓm to¸m phï hîp víi th”ng lÖ quèc tÕ vµ phï hîp víi yªu cÇu ph¸t triÓn nghÒ nghiÖp kÕ to¸n, kiÓm to¸n nh­: chuyªn gia kÕ to¸n, kiÓm to¸n, kiÓm to¸n viªn. X¸c ®Þnh râ vai trß vµ tÇm quan träng cña c”ng t¸c ®µo t¹o kiÓm to¸n trong c¸c tr­êng ®Ëi häc vµ cËp nhËt kiÕn thøc hµng n¨m cho kiÓm to¸n viªn hµnh nghÒ. Hoµn chØnh vµ n©ng cao chÊt l­îng gi¸o tr×nh, ®éi ngò gi¶ng viªn, chÊt l­îng ®µo t¹o vµ cËp nhËt kiÕn thøc cho kiÓm to¸n viªn phï hîp víi hÖ thèng quy ®Þnh míi vÒ kÕ to¸n, kiÓm to¸n. H¬n n÷a, cÇn n©ng cao chÊt l­îng c¸c cuéc thi tuyÓn kiÓm to¸n viªn cÊp nhµ n­íc, t¨ng c­êng ®µo t¹o, thi tuyÓn, cÊp chøng chØ kiÓm to¸n viªn vµ chøng chØ hµnh nghÒ kÕ to¸n. Tæ chøc c¸c cuéc thi phèi hîp gi÷a bé tµi chÝnh víi tæ chøc ACCA ®Ó n©ng cao chÊt l­îng kiÓm to¸n viªn ng­êi ViÖt Nam. 3. Mét sè gi¶i ph¸p tµi chÝnh ph¸t triÓn thi tr­êng dÞch vô tµi chÝnh * Sö dông c”ng cô ng©n s¸ch nhµ n­íc thóc ®Èy ph¸t triÓn thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh ViÖt Nam Ng©n s¸ch nhµ n­íc lµ vÊn ®Ò cèt lâi cña chÝnh s¸ch tµi chÝnh quèc gia, cã t¸c ®éng m¹nh, trùc tiÕp vµ toµn diÖn ®Õn mäi mÆt ®êi sèng kinh tÕ x· héi, chÝnh v× vËy, ng©n s¸ch nhµ n­íc cã t¸c ®éng rÊt lín ®Õn sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh. Tuy nhiªn, ®Ó ph¸t huy vai trß, t¸c dông cña c”ng cô ng©n s¸ch nhµ n­íc thóc ®Èy ph¸t triÓn thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh ViÖt Nam trong t­¬ng lai, cÇn tiÕp tôc ®Èy m¹nh thùc hiÖn hai gi¶i ph¸p sau: Thø nhÊt, tiÕp tôc ®Èy m¹nh vµ më réng chñ tr­¬ng x· héi ho¸ ng©n s¸ch ra toµn bé nÒn kinh tÕ theo h­íng gi¶m tØ lÖ vèn ®Çu t­ tõ ng©n s¸ch nhµ n­íc mét c¸ch thÝch hîp ®èi víi c¸c c”ng tr×nh x· héi ho¸, ®ång thêi më réng c¸c ngµnh, lÜnh vùc, c”ng tr×nh hiÖn vÉn ®ang cßn thuéc diÖn ®­îc sö dông vèn cÊp ph¸t tõ ng©n s¸ch nhµ n­íc ®­a vµo diÖn ph¶i x· héi ho¸. §©y cßn ®­îc xem lµ gi¶i ph¸p quan träng ®Ó tiÕt kiÖm chi nh©n s¸ch nhµ n­íc trong mâi c”ng tr×nh, trªn c¬ së ®ã n©ng cao kh¶ n¨ng ®Çu t­ nguån vèn NSNN cho nhiÒu c”ng tr×nh cña nÒn kinh tÕ. ViÖc thùc hiÖn gi¶i ph¸p trªn sÏ n©ng cao kh¶ n¨ng tham gia cña c¸c dÞch vô tµi chÝnh vµo tõng c”ng tr×nh thuéc diÖn x· héi ho¸, ®ång thêi t¨ng sè l­îng c¸c c”ng tr×nh x· héi ho¸ mµ c¸c dÞch vô tµi chÝnh cã thÓ tham gia. Thø hai, ®Èy m¹nh ®Çu t­ nguån vèn NSNN vµo viÖc x©y dùng c¸c c”ng tr×nh c¬ së h¹ tÇng kinh tÕ- x· héi nh”m t¹o ®iÒu kiÖn thóc ®Èy ph¸t triÓn kinh tÕ nhanh, m¹nh vµ bÒn v÷ng nh”m nhanh chãng b¾t kÞp khu vùc vµ thÕ giíi. ViÖc ®Èy m¹nh dÇu t­ vèn NSNN ph¶i qu¸n triÖt nguyªn t¾c x· héi ho¸ ®Çu t­ NSNN, nguån vèn ®Çu t­ tõ NSNN chØ mang tÝnh chÊt kh¬i mµo, gi¶m chi phÝ ®Çu t­ vµ chi phÝ sö dông vèn cho c”ng tr×nh. Víi gi¶i ph¸p nµy th× kh¶ n¨ng tham gia cña c¸c dÞch vô tµi chÝnh còng t¨ng lªn do sè l­îng c¸c c”ng tr×nh x· héi ho¸ t¨ng lªn. * §Èy m¹nh viÖc sö dông c”ng cô thuÕ nh”m thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh Ta biÕt thuÕ lµ mét nguån thu quan träng cña ng©n s¸ch nhµ n­íc, ®ång thêi còng lµ mét c”ng cô qu¶n lý vÜ m” chñ chèt cña chÝnh phñ. §èi víi ViÖt Nam, c”ng cô thuÕ cßn quan träng h¬n rÊt nhiÒu do thuÕ lµ nguån thu chÝnh cña ng©n s¸ch nhµ n­íc, mçi sù thay ®æi vÒ thuÕ ®Òu cã t¸c ®éng lín ®Õn nguån NSNN h¹n hÑp cña quèc gia. Tuy nhiªn, víi môc tiªu thóc ®Èy nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn nhanh, m¹nh vµ toµn diÖn, ®ång thêi còng nh”m båi d­ìng nguån thu cña NSNN trong t­¬ng lai, chóng ta còng cÇn ®Èy m¹nh gi¶i ph¸p khuyÕn khÝch ®Ó ph¸t triÓn thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh, nhÊt lµ ®èi víi viÖc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn c¸c lo¹i h×nh dôch vô tµi chÝnh míi. * TiÕp tôc tóc ®Èy viÖc x©y dùng vµ hoµn thiÖn thÞ tr­êng tiÒn tÖ vµ TTCK nh”m t¹o m”i tr­êng thuËn lîi cho sù ph¸t triÓn dÞch vô tµi chÝnh ThÞ tr­êng tiÒn tÖ vµ TTCK lµ hai thÞ tr­êng bé phËn rÊt quan träng vµ cã t¸c dông t¹o m”i tr­êng cho mét sè dÞch vô tµi chÝnh ho¹t ®éng nh­ dÞch vô m”i giíi ®Çu t­ chøng kho¸n, m”i giíi mua b¸n tiÒn tÖ.Tuy nhiªn, tÝnh ®Õn thêi ®iÓm hiÖn t¹i chóng ta míi chØ cã thÞ tr­êng néi, ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng mµ ch­a thùc sù cã thÞ tr­êng tiÒn tÖ hoµn chØnh; thÞ tr­êng chøng kho¸n míi ®i vµo ho¹t ®éng tõ cuèi th¸ng7/2000. ChÝnh v× vËy, ®Ó thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh, cÇn ph¶i: Hoµn thiÖn c¬ cÊu tæ chøc vµ c¬ chÕ ph¸p lý cña hai thÞ tr­êng, ®Æc biÖt lµ thÞ tr­êng tiÒn tÖ; c¬ chÕ tæ chøc cña thÞ tr­êng chøng kho¸n ®· t­¬ng ®èi râ rµng nh­ng mét sè bé phËn quan träng nh­ gi¸m s¸t thÞ tr­êng, c”ng khai th”ng tin vÉn cßn thiÕu hoÆc ch­a râ rµng. §Æc biÖt, hÖ thèng ph¸p lý cÇn ph¶i nhanh chèng x©y dùng vµ hoµn thiÖn, ®ång thêi ®¶m b¶o hiÖu lùc ph¸p lý cña hÖ thèng ph¸p luËt nµy. T¨ng cung vµ t¨ng cÇu hµng ho¸ cho hai thÞ tr­êng nµy, trong ®ã tr­íc hÕt chñ yÕu nh”m vµo viÖc t¨ng cung hµng ho¸ th”ng qua viÖc dÈy m¹nh tiÕn tr×nh cæ phÇn DNNN; t¨ng c­êng ph¸t hµnh c¸c lo¹i tr¸i phiÕu chÝnh phñ, më réng thÞ tr­êng ®Êu thÇu tÝn phiÕu kho b¹c, tÝn phiÕu NHNN, ho¹t ®éng chiÕt khÊu th­¬ng phiÕu §ång thêi nhanh chãng h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn hÖ thèng quü ®Çu t­ chøng kho¸n ë ViÖt Nam Tõng b­íc æn ®Þnh ®ång néi tÖ vµ tiÕn tíi ®­a ®ång tiÒn ViÖt Nam trë thµnh ®ång tiÒn chuyÓn ®æi. 4. Chñ ®éng trong héi nhËp quèc tÕ Ngµy nay, héi nhËp quèc tÕ lµ tÊt yÕu kh¸ch quan trong tiÕn tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ cña mçi quèc gia. Mçi nÒn kinh tÕ kh”ng thÓ ®øng ngoµi nÒn kinh tÕ thÕ giíi vµ buéc ph¶i cã c¸c quan hÖ víi nÒn kinh tÕ thÕ giíi trªn c¸c khÝa c¹nh kh¸c nhau. Trong ®ã thÞ tr­êng dÞch vô tµi chÝnh lµ mét bé phÇn ®ang rÊt ®­îc thÕ giíi chó träng._.

Cập nhật thông tin chi tiết về Bộ Tài Chính: 5 Giải Pháp Phát Triển Thị Trường Trái Phiếu trên website Phauthuatthankinh.edu.vn. Hy vọng nội dung bài viết sẽ đáp ứng được nhu cầu của bạn, chúng tôi sẽ thường xuyên cập nhật mới nội dung để bạn nhận được thông tin nhanh chóng và chính xác nhất. Chúc bạn một ngày tốt lành!